نگرید مرد از رنج و غم و درد

نگرید مرد از رنج و غم و دردز دوران کم نشیند بر دلش گردقیاس او را مکن از گریہ خویشکہ ہست از سوز و مستی گریۂ مرد

A man weeps not from a grief or pains, no dust e’er falls, on his heart from.strain.
If he e’er weeps you take it in this sense, his weeping is a part of love pangs trance.
(Second Version: If he ever weeps take not a view bad, in love pangs impact he weeps being mad.)

نپنداری کہ مرد امتحان مردنمیرد گرچہ زیر سمان مردترا شایان چنین مرگ است ورنہزہر مرگی کہ خواہی میتوان مرد

If a tested man dies, think not ever, he dies on the earth, there he dies never.
To thee thus suits a death of such state, though dead yet lasts his self’s pleasant trait.

اگر خاک تو از جان محرمی نیستبشاخ تو ھم از نیسان نمی نیستز غم زاد شودم را نگھدارکہ اندر سینۂ پردم غمی نیست

If thy dust has no link with soul and heart, no rain1 can moisten thy hearts’s any part.
Be free from griefs, guard breath with His hum, in man full of dam no griefs can come.*
(Second Version: If thy dust shares not secrets of soul, no rains can moisten the off shoots whole. No griefs when you inhale Allah’s dam, in full of dam bosom no griefs can come.)
* Rain; here it means a guide viz, spiritual guide.)

پریشان ھر دم ما از غمی چندشریک ہر غمی نامحرمی چندولیکن طرح فردائی توان ریختاگر دانی بھای این دمی چند

My each breath blows with griefs many more, my friends share not my griefs anymore.
Yet future can be shaped to large extent, if you know the great price of each instant.*
* Literal version of line: ‘My grief is shared by aliens few’. Here aliens or ‘Na Mahram’ could also mean wealth, riches (of the world) to whom the poet thinks aliens to him.)

جوانمردی کہ دل با خویشتن بسترود در بحر و دریا ایمن از شستنگہ را جلوہ مستی ہا حلال استولی باید نگہ داری دل و دست

A young who tied heart with ego’s call, he swam quite safe, along seas, and rivers all.
No harm if you relish a decent scene, keep an eye on heart that the hands are clean.

از ن غم ہا دل ما دردمند استکہ اصل او ازین خاک نژند استمن و تو زان غم شیرین ندانیمکہ اصل او ز افکار بلند است

Such griefs this heart now likes to take, like dust of low things of humble make.
To those sweet griefs alas! We know not, which make a man great with higher ‘thought.

مگو با من خدای ما چنین کردکہ شستن میتوان از دامنش گردتہ بالا کن این عالم کہ در ویقماری میبرد نامرد از مرد

Blame not the God for this or that hurt, this dust should be dusted from thy skirt*.
Change the heinous world whose bad nature yet, gives lead to bookies to take the whole bet.
* It means that man must absolve himself from such complaints against God.)

برون کن کینہ را از سینۂ خویشکہ دود خانہ از روزن برون بہز کشت دل مدہ کس را خراجیمشو اے دھخدا غارتگر دہ

Turn out fire of envy from thy heart’s core, like smoke of house through the ventilator or door.
No tax ever pay on heart’s yield to none, to make the lands barren O! Landlord shun.

سحرہا در گریبان شب اوستدو گیتی را فروغ از کوکب اوستنشان مرد حق دیگر چہ گویمچو مرگ ید تبسم بر لب اوست

In his nights behold many dawns bright, both the words are bright from his moon’s light.
I give thee some signs for that Muslim’s trace; he welcomes his death with a smiling face.