خردہ

می خورد ھر ذرہ ما پیچ و تابمحشری در ھر دم ما مضمر استبا سکندر خضر در ظلمات گفتمرگ مشکل، زندگی مشکل تر است

Agony in every atom of our being, every breath of us a rising from the dead.
To Sikandar lost amidst the Land of Darkness, ‘Hard is Death, but Life is harder’, Khizar said.

دردانہ ادا شناس دریاستاز گردش آسیا چہ داند؟کلک را نالہ از تہی مغزی استقلم سرمہ را صریری نیست

The pearl is used to the ways of the sea. What can it know about the millstone that grind grain?
The reed-pen, being hollow, makes a noise; the pencil, being solid lead, makes none.

منم کہ طوف حرم کردہ ام بتی بہ کنارمنم کہ پیش بتان نعرہ ہای ہو زدہ امدلم ہنوز تقاضای جستجو داردقدم بجادۂ باریک تر ز مو زدہ ام

I am one who has walked around the Harem with an idol under my arms. I am one who has shouted Allah’s name when idols were in front of me.
My heart still wants that I should go on seeking, though I have set foot on a path thinner than a hair.

گل گفت کہ عیش نو بہاری خوشتریک صبح چمن ز روزگاری خوشتر

Sweet is the time of Spring, the red Rose cried; sweeter an hour here than an age outside;

زان پیش کہ کس ترا بدستار زندمردن بکنار شاخساری خوشتر

Before some lover plucks you for his cap, sweetest to die in this green garden’s lap.

سخن گو طفلک و برنا و پیر استسخن را سالی و ماہی نباشد

The poet is child, youth and old man all in one; distinctions of age are unknown to poetry.

چشم را بینائی افزاید سہ چیزسبزہ و آب روان و روی خوشکالبد، را فربہی می آوردجامۂ قز جان بی غم، بوی خوش

Three things make your vision better: Greenery, running water and fair faces.
Three things tend to make you fatter: Silk robes, good smells and a carefree heart.

اے برادر من ترا از زندگی دادم نشانخواب را مرگ سبک دان مرگ را خواب گران

Of Life, O brother, I give thee a token to hold and keep; sleep is a lighter death, and Death a heavier sleep.

طاقت عفو در تو نیست اگرخیز و با دشمنان در آ بہ ستیزسینہ را کارگاہ کینہ سازسرکہ در انگبین خویش مریز

If you do not possess the power to forgive, go; get to grips with those who have wronged you.
Do not nurse hatred in your heart. O do not make your honey sour by mixing vinegar with it.

از نزاکت ہای طبع موشکاف او مپرسکز دم بادی زجاج شاعر ما بشکند

Do not speak to me of his sensitive, fine mind, our poet’s crystal breaks at a mere breath of wind.

کی تواند گفت شرح کارزار زندگی"می پرد رنگش حبابی چون بدریا بشکند"

Of life’s grim war how can he ever tell the tale, when at the sight of a burst bubble he turns pale?

در جھان مانند جوی کوہساراز نشیب و ہم فراز آگاہ شو

In this world either be a hill-stream, which observes heights and depressions in its course;

یا مثال سیل بی زنہار خیزفارغ از پست و بلند راہ شو

Or be a headlong flood, which just ignores heights and depressions as it rushes on.

ایکہ گل چیدی منال از نیش خارخار ھم می روید از باد بھار

O you who plucked a rose, do not complain about the thorn, for like the rose the thorn is born of the spring breeze.

مزن وسمہ بر ریش و ابروی خویشجوانے ز دزدیدن سال نیست

Do not apply a hair-dye to your eyebrows and your beard, for you cannot get back your youth by stealing years from time.

ندارد کار با دون ہمتان عشقتذرو مردہ را شاہین نگیرد

Love has no use for those who do not dare. To catch dead birds an eagle does not care.

نقد شاعر در خور بازار نیستنان بہ سیم نسترن نتوان خرید

The poet’s product is not saleable. The silver of a white rose will not buy you bread.

چہ خوش بودی اگر مرد نکوییز بند باستان آزاد رفتیاگر تقلید بودی شیوۂ خوبپیمبر ھم رہ اجداد رفتی

How nice a thing it were if every traveler who wants to travel far and fast could go free from the trammels of the past.
If blind conformity were good, the Prophet himself would have gone the way of Arabs in an earlier day.