Contents فہرست
پیش کش
Dedication
لالۂ طور
The Tulip of Sinai
- شہید ناز او بزم وجود است۲
- دل من روشن از سوز درون است۳
- بہ باغان باد فروردین دہد عشق۴
- عقابان را بھای کم نہد عشق۵
- ببرگ لالہ رنگ آمیزی عشق۶
- نہ ہر کس از محبت مایہ دار است۷
- درین گلشن پریشان مثل بویم۸
- جہان مشت گل و دل حاصل اوست۹
- سحر می گفت بلبل باغبان را۱۰
- جہان ما کہ نابود است بودش۱۱
- نوای عشق را ساز است آدم۱۲
- نہ من انجام و نے آغاز جویم۱۳
- دلا نارائے پروانہ تا کی۱۴
- تنی پیدا کن از مشت غباری۱۵
- ز آب و گل خدا خوش پیکری ساخت۱۶
- بہ یزدان روز محشر برہمن گفت۱۷
- گذشتی تیز گام اے اختر صبح۱۸
- تہی از ہای و ہو میخانہ بودی۱۹
- ترا اے تازہ پرواز آفریدند۲۰
- چہ لذت یارب اندر ہست و بود است۲۱
- شنیدم در عدم پروانہ میگفت۲۲
- مسلمانان مرا حرفی است در دل۲۳
- بکویش رہ سپاری اے دل ایدل۲۴
- رہے در سینۂ انجم گشائی۲۵
- سحر در شاخسار بوستانے۲۶
- ترا یک نکتۂ سر بستہ گویم۲۷
- بہل افسانۂ آن پا چراغی۲۸
- ترا از خویشتن بیگانہ سازد۲۹
- زیان بینی ز سیر بوستانم۳۰
- برون از ورطۂ بود و عدم شو۳۱
- ز مرغان چمن نا آشنایم۳۲
- جہان یارب چہ خوش ہنگامہ دارد۳۳
- سکندر با خضر خوش نکتہ ئی گفت۳۴
- سریر کیقباد، اکلیل جم خاک۳۵
- اگر در مشت خاک تو نہادند۳۶
- دمادم نقش ہای تازہ ریزد۳۷
- چو ذوق نغمہ ام در جلوت آرد۳۸
- چہ میپرسی میان سینہ دل چیست۳۹
- خرد گفت او بچشم اندر نگنجد۴۰
- کنشت و مسجد و بتخانہ و دیر۴۱
- نہ پیوستم درین بستان سرا دل۴۲
- بہ خود باز آورد رند کہن را۴۳
- سفالم را می او جام جم کرد۴۴
- خرد زنجیری امروز و دوش است۴۵
- خرد اندر سر ھر کس نہادند۴۶
- گدای جلوہ رفتی بر سر طور۴۷
- بگو جبریل را از من پیامی۴۸
- ھمای علم تا افتد بدامت۴۹
- خرد بر چہرۂ تو پردہ ہا بافت۵۰
- دلت می لرزد از اندیشۂ مرگ۵۱
- ز پیوند تن و جانم چہ پرسی۵۲
- مرا فرمود پیر نکتہ دانے۵۳
- ز رازی معنی قرآن چہ پرسی؟۵۴
- من از بود و نبود خود خموشم۵۵
- ز من با شاعر رنگین بیان گوی۵۶
- ز خوب و زشت تو ناآشنایم۵۷
- تو اے شیخ حرم شاید ندانی۵۸
- چو تاب از خود بگیرد قطرۂ آب۵۹
- من اے دانشوران در پیچ و تابم۶۰
- میارا بزم بر ساحل کہ آنجا۶۱
- سراپا معنی سر بستہ ام من۶۲
- مگو از مدعای زندگانی۶۳
- اگر کردی نگہ بر پارۂ سنگ۶۴
- وفا ناآشنا بیگانہ خو بود۶۵
- مپرس از عشق و از نیرنگی عشق۶۶
- مشو اے غنچۂ نورستہ دلگیر۶۷
- مرا روزی گل افسردہ ئی گفت۶۸
- جہان ما کہ پایانے ندارد۶۹
- بہ مرغان چمن ہمداستانم۷۰
- نماید آنچہ ہست این وادی گل۷۱
- تو خورشیدی و من سیارۂ تو۷۲
- خیال او درون دیدہ خوشتر۷۳
- دماغم کافر زنار دار است۷۴
- صنوبر بندۂ آزادۂ او۷۵
- ز انجم تا بہ انجم صد جہان بود۷۶
- بپای خود مزن زنجیر تقدیر۷۷
- دل من در طلسم خود اسیر است۷۸
- نوا در ساز جان از زخمۂ تو۷۹
- نفس آشفتہ موجی از یم اوست۸۰
- ترا درد یکے در سینہ پیچید۸۱
- کرا جوئی چرا در پیچ و تابی۸۲
- تو اے کودک منش خود را ادب کن۸۳
- نہ افغانیم و نے ترک و تتاریم۸۴
- نہان در سینۂ ما عالمی ہست۸۵
- دل من اے دل من ایدل من۸۶
- چہ گویم نکتۂ زشت و نکو چیست۸۷
- کسی کو درد پنھانی ندارد۸۸
- چہ پرسے از کجایم چیستم من ؟۸۹
- بہ چندین جلوہ در زیر نقابی۹۰
- دل از منزل تہی کن پا برہ دار۹۱
- بیا اے عشق اے رمز دل ما۹۲
- سخن درد و غم آرد، درد و غم بہ۹۳
- نہ من بر مرکب ختلی سوارم۹۴
- کمال زندگی خواہی بیاموز۹۵
- تو میگوئی کہ آدم خاکزاد است۹۶
- دل بیباک را ضرغام رنگ است۹۷
- ندانم بادہ ام یا ساغرم من۹۸
- تو گوئی طایر ما زیر دام است۹۹
- چسان زاید تمنا در دل ما۱۰۰
- چو در جنت خرامیدم پس از مرگ۱۰۱
- جہان ما کہ جز انگارہ ئی نیست۱۰۲
- چسان اے آفتاب آسمان گرد۱۰۳
- تراش از تیشۂ خود جادۂ خویش۱۰۴
- بمنزل رھرو دل در نسازد۱۰۵
- بیا با شاہد فطرت نظر باز۱۰۶
- میان آب و گل خلوت گزیدم۱۰۷
- ز آغاز خودی کس را خبر نیست۱۰۸
- دلا رمز حیات از غنچہ دریاب۱۰۹
- فروغ او بہ بزم باغ و راغ است۱۱۰
- ز خاک نرگسستان غنچہ ئی رست۱۱۱
- جہان کز خود ندارد دستگاہی۱۱۲
- دل من رازدان جسم و جان است۱۱۳
- گل رعنا چو من در مشکلی ہست۱۱۴
- مزاج لالۂ خود رو شناسم۱۱۵
- جہان یک نغمہ زار آرزوئی۱۱۶
- دل من بی قرار آرزوئی۱۱۷
- دوام ما ز سوز ناتمام است۱۱۸
- مرنج از برہمن اے واعظ شہر۱۱۹
- حکیمان گرچہ صد پیکر شکستند۱۲۰
- جہانہا روید از مشت گل من۱۲۱
- ہزاران سال با فطرت نشستم۱۲۲
- بہ پہنای ازل پر می گشودم۱۲۳
- درونم جلوۂ افکار این چیست؟۱۲۴
- بخود نازم گدای بی نیازم۱۲۵
- اگر آگاہی از کیف و کم خویش۱۲۶
- چہ غم داری، حیات دل ز دم نیست۱۲۷
- تو اے دل تا نشینی در کنارم۱۲۸
- ز من گو صوفیان با صفا را۱۲۹
- چو نرگس این چمن نادیدہ مگذر۱۳۰
- بہ شبنم غنچۂ نورستہ می گفت۱۳۱
- زمین را رازدان آسمان گیر۱۳۲
- زمین را رازدان آسمان گیر۱۳۳
- ضمیر ین فکان غیر از تو کس نیست۱۳۴
- زمین خاک در میخانۂ ما۱۳۵
- سکندر رفت و شمشیر و علم رفت۱۳۶
- ربودی دل ز چاک سینۂ من۱۳۷
- ز پیش من جہان رنگ و بو رفت۱۳۸
- مرا از پردۂ ساز آگہی نیست۱۳۹
- نوا مستانہ در محفل زدم من۱۴۰
- عجم از نغمہ ہای من جوان شد۱۴۱
- عجم از نغمہ ام آتش بجان است۱۴۲
- ز جان بیقرار آتش گشادم۱۴۳
- مرا مثل نسیم آوارہ کردند۱۴۴
- خرد کرپاس را زرینہ سازد۱۴۵
- ز شاخ آرزو بر خوردہ ام من۱۴۶
- خیالم کو گل از فردوس چیند۱۴۷
- عجم بحریست ناپیدا کناری۱۴۸
- مگو کار جھان نااستوار است۱۴۹
- رمیدی از خداوندان افرنگ۱۵۰
- قباے زندگانی چاک تا کی۱۵۱
- میان لالہ و گل آشیان گیر۱۵۲
- بجان من کہ جان نقش تن انگیخت۱۵۳
- بہ گوشم آمد از خاک مزاری۱۵۴
- مشو نومید ازین مشت غباری۱۵۵
- جہان رنگ و بو فہمیدنی ہست۱۵۶
- تو می گوئی کہ من ہستم خدا نیست۱۵۷
- بساطم خالی از مرغ کباب است۱۵۸
- رگ مسلم ز سوز من تپید است۱۵۹
- بحرف اندر نگیری لامکانرا۱۶۰
- بہر دل عشق رنگ تازہ بر کرد۱۶۱
- ہنوز از بند آب و گل نرستی۱۶۲
- مرا ذوق سخن خون در جگر کرد۱۶۳
- گریز آخر ز عقل ذوفنون کرد۱۶۴
افکار
Reflections
- گل نخستینThe First Rose۱۶۵
- دعاA Prayer۱۶۶
- ہلال عیدThe New Moon Of Eid۱۶۷
- تسخیر فطرتThe Conquest Of Nature۱۶۸
- بوی گلThe Fragrance Of The Rose۱۶۹
- نوای وقتThe Song Of Time۱۷۰
- فصل بھارSpring۱۷۱
- حیات جاویدEternal Life۱۷۲
- افکار انجمThoughts of the Stars۱۷۳
- زندگیLife۱۷۴
- محاورۂ علم و عشقDiscourse of Knowledge and Love۱۷۵
- سرود انجمSong Of The Stars۱۷۶
- نسیم صبحThe Morning Breeze۱۷۷
- پند باز با بچۂ خویشThe Falcon’s Advice To Its Youngster۱۷۸
- کرم کتابیThe Bookworm۱۷۹
- کبر و نازVanity۱۸۰
- لالہThe Tulip۱۸۱
- حکمت و شعرPhilosophy And Poetry۱۸۲
- کرمک شبتابThe Glow-Worm۱۸۳
- حقیقتReality۱۸۴
- حدیChant of Camel-Driver۱۸۵
- قطرۂ آبThe Raindrop And The Sea۱۸۶
- محاورۂ ما بین خدا و انسانA Dialogue Between God And Man۱۸۷
- ساقی نامہSakinama۱۸۸
- شاہین و ماہیThe Young Fish And The Eaglet۱۸۹
- کرمک شبتابThe Glow-Worm۱۹۰
- تنہائیSolitude۱۹۱
- شبنمDew۱۹۲
- عشقLove۱۹۳
- اگر خواہی حیات اندر خطر زیLive Dangerously۱۹۴
- جہان عملThe World Of Action۱۹۵
- زندگیLife۱۹۶
- حکمت فرنگThe Wisdom Of The West۱۹۷
- حور وشاعرThe Houri And The Poet۱۹۸
- زندگی و عملLife And Action۱۹۹
- الملک ﷲGod’s Country۲۰۰
- جوی آبThe Stream۲۰۱
- نامۂ عالمگیرAlamgir’s Letter۲۰۲
- بہشتParadise۲۰۳
- کشمیرKashmir۲۰۴
- عشقLove۲۰۵
- بندگیServitude or Worship۲۰۶
- غلامیSlavery۲۰۷
- چیستان شمشیرThe Riddle Of The Sword۲۰۸
- جمہوریتDemocracy۲۰۹
- بہ مبلغ اسلام در فرنگستانTo A Muslim Missionary In England۲۱۰
- غنی کشمیریGhani Kashmiri۲۱۱
- خطاب بہ مصطفی کمال پاشاLines Addressed To Mustafa Kamal Pasha۲۱۲
- طیارہAeroplane۲۱۳
- عشقLove۲۱۴
- تہذیبCivilization۲۱۵
می باقے
The Wine Remaining
- بہار تا بہ گلستان کشید بزم سرودBahar ta be gulistan kashid bazm sorood۲۱۶
- حلقہ بستند سر تربت من نوحہ گرانHalaqa bastand sar tarmat man nouhah gran۲۱۷
- می تراشد فکر ما ہر دم خداوندی دگرMi tarashad fikr ma har dam Khudavandi dagar۲۱۸
- مرا ز دیدۂ بینا شکایت دگر استMara zeeida-e-bina shekayat dagar ast۲۱۹
- بہ این بھانہ درین بزم محرمی جویمBe in bahanah darin bazm-e-mehrami jooim۲۲۰
- خیز و نقاب بر گشا پردگیان ساز راKhiz o niqab bar goshaa pardegiyan saaz ra۲۲۱
- بملازمان سلطان خبری دہم ز رازیBe mulazaman sultan khabari daham ze raazi۲۲۲
- بیا کہ ساقی گلچہرہ دست بر چنگ استBiya ke saqi gulchehra dast bar chang ast۲۲۳
- صورت نپرستم من بتخانہ شکستم منSoorat naparastam man betkhana shekastam man۲۲۴
- ہوای فرودین در گلستان میخانہ میسازدHawaay-e-froodin dar gulistan mekhana me-saazad۲۲۵
- از ما بگو سلامی آن ترک تند خو راAz ma begu salaami aan turk tand khoo ra۲۲۶
- آشنا ہر خار را از قصۂ ما ساختیAashna har khaar ra az qissa-e-ma saakhti۲۲۷
- خوش آنکہ رخت خرد را بہ شعلۂ می سوختKhush aan ke rakhte khud ra be sholay-e-mei sukht۲۲۸
- بیار بادہ کہ گردون بکام ما گردیدBiayaar baadah ke gardoon be kaam ma gardid۲۲۹
- تیر و سنان و خنجر و شمشیرم آرزوستTeer o sinan o khanjar o shamshir-e-maarizoo-st۲۳۰
- دانۂ سبحہ بہ زنار کشیدن آموزDaanah-e-subha be znaar keshidan aamooz۲۳۱
- ز خاک خویش طلب آتشی کہ پیدا نیستZe khaak-e-khish talab aatishi ke peda nist۲۳۲
- موج را از سینۂ دریا گسستن میتوانMooj ra az seene-e-darya gusestan mitavan۲۳۳
- صد نالہ شبگیری صد صبح بلا خیزیSad naalah shabgiri sad sobh bala khaizi۲۳۴
- باز بہ سرمہ تاب دہ چشم کرشمہ زای راBaaz be sarmaah taab de chashm karishma zaay ra۲۳۵
- فریب کشمکش عقل دیدنی داردFareb kashmakash-e-aql deidani daarad۲۳۶
- حسرت جلوۂ آن ماہ تمامی دارمHasrat jalwih-e-aan maah tamaami daaram۲۳۷
- بشاخ زندگی ما نمی ز تشنہ لبی استBishakh-e-zindagi ma nami ze tashn-e-labi ast۲۳۸
- فرقی ننہد عاشق در کعبہ و بتخانہFarqi nanhad aashiq dar kaaba o batkhana۲۳۹
- بیتو از خواب عدم دیدہ گشودن نتوانBitoo az khaab-e-adam deeda goshudan nataan۲۴۰
- این گنبد مینائی این پستی و بالائیIn gonbad minaai in pusti o baalai۲۴۱
- ہوس منزل لیلی نہ تو داری و نہ منHawas manzil Leili na too daari o na man۲۴۲
- دلیل منزل شوقم بدامنم آویزDaleel manzil shoqam be daamanam aawiz۲۴۳
- در جہان دل ما دور قمر پیدا نیستDar jahan dil ma dooor qamar peda nist۲۴۴
- گریۂ ما بی اثر نالۂ ما نارسا ستGiryah-e-maa bi asar naalah-e-maa naarisaast۲۴۵
- سوز سخن ز نالۂ مستانۂ دل استSoz-e-sokhan ze naalah-e-mastana-e-dil ast۲۴۶
- سطوت از کوہ ستانند و بکاہی بخشندSutoote az kohandast o bikaahi bakhandand۲۴۷
- نہ تو اندر حرم گنجی نہ در بتخانہ می آییNa too andar haram gonji na dar batkhana mi aayi۲۴۸
- تب و تاب بتکدۂ عجم نرسد بسوز و گداز منTab o taab batkada-e-ajam nasad basooz o gadoaz-e-man۲۴۹
- مثل آینیہ مشو محو جمال دگرانMisle aayneh mashoo maho jamal-e-digaraan۲۵۰
- جہان عشق نہ میری نہ سروری داندJahan ishq na meri na saroori daand۲۵۱
- خواجہ یی نیست کہ چون بندہ پرستارش نیستKhwajaii nist ke chun bandah paristaresh nist۲۵۲
- بیا کہ بلبل شوریدہ نغمہ پرداز استBiya ke bulbul shooridah naghma pardaz ast۲۵۳
- خاکیم و تند سیر مثال ستارہ ایمKhaakim o tand seer misaal sitaare-im۲۵۴
- عرب از سرشک خونم ہمہ لالہ زار باداArab az sarshk khoonam hama lala zaar baada۲۵۵
- نظر تو ہمہ تقصیر و خرد کوتاہیNazar too hama taqseer o khud kotahi۲۵۶
- سر خوش از بادۂ تو خم شکنی نیست کہ نیستSar khush az baadah-e-too kham sheknee nist ke nist۲۵۷
- اگرچہ زیب سرش افسرو کلاہی نیستAgarche zeeb sarash afsoor o kalaahi nist۲۵۸
- شعلہ در آغوش دارد عشق بی پروای منSholay dar aakhoush daarad ishq bi parwaay-e-man۲۵۹
- بتان تازہ تراشیدہ ای دریغ از توBataan tazah tarasheedah-ai dareekh az too۲۶۰
نقش فرنگ
A Picture of Europe
- پیامA Message (To The West)۲۶۱
- جمعیت الاقوامThe League Of Nations۲۶۲
- شو پنہاور و نیچہSchopenhauer And Nietzsche۲۶۳
- فلسفہ و سیاستPhilosophy And Politics۲۶۴
- صحبت رفتگان در عالم بالاAn Assemblage In The Other World۲۶۵
- نیچہNietzsche۲۶۶
- حکیم اینشتینEinstein۲۶۷
- بایرنByron۲۶۸
- نیچہNietzsche۲۶۹
- جلال و ھگلJalal And Hegel۲۷۰
- پتوفیPetöfi۲۷۱
- محاورہ مابین اوگوست کنت و مرد مزدورDialogue Between Auguste Comte And The Labourer۲۷۲
- ھگلHegel۲۷۳
- جلال و گوتہJalal And Goethe۲۷۴
- پیغام برگسنBergson’s Message۲۷۵
- میخانۂ فرنگThe Wine-Shop Of The West۲۷۶
- موسیولینن و قیصر ولیمDialogue Between Lenin And Kaiser Wilhelm۲۷۷
- حکماPhilosophers۲۷۸
- شعراPoets۲۷۹
- خرابات فرنگThe Tavern Of The West۲۸۰
- خطاب بہ انگلستانA Word To England۲۸۱
- قسمت نامۂ سرمایہ دار و مزدورDivision Between The Capitalist And The Labourer۲۸۲
- نوای مزدورThe Labourer’s Song۲۸۳
- آزادی بحرThe Freedom Of The Sea۲۸۴
- خردہSmall-scale, detailed۲۸۵