جلال و ھگل

می گشودم شبی بہ ناخن فکرعقدہ ہای حکیم المانی

One night I was engaged in teasing out the knots of Hegel’s philosophic thought;

آنکہ اندیشہ اش برہنہ نمودابدی راز کسوت آنی

Which tore the veil of transient, finite things, laying bare the infinite, the absolute;

پیش عرض خیال او گیتیخجل آمد ز تنگ دامانی

And whose conception’s grand, imposing range made the world shrink into a tiny mote.

چون بدریای او فرو رفتمکشتی عقل گشت طوفانی

When I plunged into that tempestuous sea, my mind became just like a storm-tossed boat.

خواب بر من دمید افسونیچشم بستم ز باقے و فانی

But soon a spell lulled me to slumber and shut out the finite and the infinite.

نگہ شوق تیز تر گردیدچہرہ بنمود پیر یزدانی

My inner vision sharpened, I observed an old man whose face was a godly sight:

آفتابی کہ از تجلی اوافق روم و شام نورانی

The man whose spirit’s glory, like the sun, has made the sky of Rum and Syria bright.

شعلہ اش در جہان تیرہ نہادبہ بیابان چراغ رہبانی

Whose flame in this benighted wilderness shines like a path-illuminating light;

معنی از حرف او ہمی رویدصفت لالہ ہای نعمانی

From whose words meanings grow spontaneously like tulips riotously breaking out.

گفت با من چہ خفتہ ئی بر خیزبہ سرابی سفینہ می رانی

‘You sleep’, said he. ‘Awake, awake: To ply a boat in a mirage is folly’s height.

بہ خرد راہ عشق می پوئی؟بہ چراغ آفتاب می جوئی؟

You’re bidding wisdom guide you on love’s path! You’re looking for the sun by candle-light!’