اہل مریخ

چشم را یک لحظہ بستم اندر آباندکی از خود گسستم اندر آب

For an instant I closed my eyes in the waters, for a little in the depths I broke away from myself;

رخت بردم زی جہانی دیگریبا زمان و با مکانے دیگری

Bore my baggage towards another world, with another time, another space.

آفتاب ما بہ آفاقش رسیدروز و شب را نوع دیگر آفرید

Our sun reached its horizons, creating a different kind of night and day.

تن ز رسم و راہ جان بیگانہ ایستدر زمان و از زمان بیگانہ ایست

The body is a stranger to the spirit’s wont and way which dwells in time, yet is a stranger to time.

جان ما سازد بہر سوزی کہ ہستوقت او خرم بہر روزی کہ ہست

Our soul accords with every fire there is, its time rejoices in every day there is;

می نگردد کہنہ از پرواز روزروزہا از نور او عالم فروز

It grows not old with the flight of time; the days illumine the world through its light.

روز و شب را گردش پیہم ازوستسیر او کن زانکہ ہر عالم ازوست

The ceaseless revolution of day and night from it derives; make it your journey, for the very world springs from it.

مرغزاری با رصدگاہ بلنددور بین او ثریا در کمند

A broad meadow with a tall observatory whose telescope lassoed the Pleiades;

خلوت نہ گنبد خضراست اینیا سواد خاکدان ماست این

Is this the nine-domed retreat of Khizr, or is it the dark territory of our earth?

گاہ جستم وسعت او را کرانگاہ دیدم در فضای آسمان

Now I searched for the bounds of its immensity, anon I gazed upon the expanse of heaven.

پیر روم آن مرشد اہل نظرگفت "مریخ است این عالم نگر

The Sage of Rum, that guide of the visionaries, spoke: ‘Behold, this world is Mars;

چون جہان ما طلسم رنگ و بوستصاحب شہر و دیار و کاخ و کوست

Like our world, it is a talisman of colours and scents, having cities and habitations, palaces and streets.

ساکنانش چون فرنگان ذوفنوندر علوم جان و تن از ما فزون

Its dwellers are skilled in many arts, like the Franks, excelling us in physical and psychical sciences.

بر زمان و بر مکان قاہرترندزانکہ در علم فضا ماہرترند

They have greater dominion over time and place because they are cleverer at the science of space;

بر وجودش آنچنان پیچیدہ اندہر خم و پیچ فضا را دیدہ اند

They have so penetrated into its essence that they have seen its every twist and turn.

خاکیان را دل بہ بند آب و گلاندرین عالم بدن در بند دل

Earth’s dwellers-their hearts are bound to water and clay; in this world, body is in bondage to heart.

چون دلی در آب و گل منزل کندہر چہ می خواہد بہ آب و گل کند

When a heart makes its lodging in water and clay, with water and clay it makes what it wills;

مستی و ذوق و سرور از حکم جانجسم را غیب و حضور از حکم جان

Intoxication, joy, happiness are at the disposal of the soul, the soul determines the body’s absence and presence.

در جھان ما دو تا آمد وجودجان و تن آن بے نمود آن با نمود

In our world, existence is a duality, soul and body, the one invisible, the other visible;

خاکیان را جان و تن مرغ و قفسفکر مریخی یک اندیش است و بس

For terrestrials, soul and body are bird and cage, whereas the thought of Martians is unitive.

چون کسی را میرسد روز فراقچسصت تر می گردد از سوز فراق

When the day of separation arrives for any, he becomes livelier from the flame of separation;

یک دو روزی پیشتر از آن مرگمی کند پیش کسان اعلان مرگ

A day or two before the day of death he proclaims his decease to his fellows.

جانشان پروردۂ اندام نیستلاجرم خو کردۂ اندام نیست

Their soul is not nourished by the body; therefore it has not become habituated to the body.

تن بخویش اندر کشیدن مردن استاز جہان در خود رمیدن مردن است

Death is to draw in the body; death is to flee from the world into one’s self.

برتر از فکر تو آمد این سخنزانکہ جان تست محکوم بدن

This discourse is too high for your thought because your soul is dominated by your body.

رخت اینجا یکدو دم باید گشاداینچین فرصت خدا کس را نداد

You must wander here for a moment or two; God gives not such an opportunity to everyone.’