برآمدن انجم شناس مریخی از رصدگاہ

پیر مردی ریش او مانند برفسالہا در علم و حکمت کردہ صرف

An aged man, his beard white as snow, having expended many years upon science and wisdom;

تیز بین مانند دانایان غربکسوتش چون پیر ترسایان غرب

Keen of eye like the Western sages, his raiment like the robes of a Christian monk;

دیر سال و قامتش بالا چو سروطلعتش تابندہ چون ترکان مرو

Far on in years, yet tall of stature as a cypress, his features glowing like a Turk of Merv;

آشنای رسم و راہ ہر طریقآشکار از چشم او فکر عمیق

Well-versed in the wont and way of every road, the deep thoughts evident in his eyes;

آدمی را دید و چون گل بر شکفتدر زبان طوسی و خیام گفت

Seeing a man approaching, he opened like a flower and spoke in the tongue of Tusi and Khayyam.

"پیکر گل آن اسیر چند و چوناز مقام تحت و فوق آمد برون

‘A form of clay, prisoner to Quantity and Quality, has come forth from the abode of Under and Over;

خاک را پرواز بے طیارہ دادثابتان را جوہر سیارہ داد"

نطق و ادراکش روان چون آب جومحو حیرت بودم از گفتار او

His speech and comprehension flowed like a river; I was lost in stupefaction at his words:

این ہمہ خوابست یا افسونگریبر لب مریخیان حرف دری

Is this all a dream, or a trick of magic? Pure Persian proceeding from a Martian’s lips!

گفت "بود اندر زمان مصطفیمردی از مریخیان با صفا

He continued: ‘In the time of the Chosen One there was a Martian, a man pure of soul,

بر جہان چشم جہان بین را گشاددل بہ سیر خطہ آدم نہاد

Who opened his world-beholding eyes on your world and set his heart on travelling the confines of man.

پر گشود اندر فضا ہای وجودتا بہ صحرای حجاز آمد فرود

He spread his wings in the vast expanses of being until he alighted in the desert of Hejaz.

آنچہ دید از مشرق و مغرب نوشتنقش او رنگین تر از باغ بہشت

He wrote down all that he saw in East and West, his picture more colourful than the Garden of Paradise.

بودہ ام من ہم بہ ایران و فرنگگشتہ ام در ملک نیل و رود گنگ

I too have been in Iran and Europe; I have travelled in the realms of Nile and Ganges;

دیدہ ام امریک و ہم ژاپون و چینبہر تحقیق فلزات زمین

I have seen America and Japan and China, investigating the metals of the earth.

از شب و روز زمین دارم خبرکردہ ام اندر بر و بحرش سفر

I have knowledge of earth’s nights and days; I have journeyed through its lands and seas.

پیش ما ہنگامہ ہای آدم استگرچہ او از کار ما نامحرم است"

The tumults of Adam’s sons are open before me, though man is not intimate with our labours.’

من ز افلاکم رفیق من ز خاکسر خوش و نا خوردہ از رگہای تاک

RUMI
I am of the skies, my companion is of the earth, intoxicated, yet he has not tasted the veins of the vine;

مرد بے پروا و نامش زندہ رودمستی او از تماشای وجود

A man intrepid, his name is Zinda-Rud, his drunkenness derived from contemplating existence.

ما کہ در شہر شما افتاد ایمدر جھان و از جھان آزادہ ایم

We who have chanced thus upon your city are in the world, yet free from the world.

در تلاش جلوہ ہای نو بنویک زمان ما را رفیق راہ شو

In our quest for ever new apparitions be our companion on the road for a little time.

این نواح مرغدین برخیاستبر خیا نام ابوآلابای ماست

The Martian Sage
These are the environs of Marghadin of Barkhiya – Barkhiya is the name of our ancestor.

فرز مرز، آن آمر کردار زشترفت پیش برخیا اندر بہشت

Farzmarz, the tempter to all evil, came up to Barkhiya once in Paradise;

گفت "تو اینجا چسان آسودہ ئیعمرہا محکوم یزدان بودہ ئی

‘How can you remain here content?’ he cried. ‘For many ages you have been dominated by God.

از مقام تو نکوتر عالمے استپیش او جنت بہار یکدمی است

There is a world far better than your abode; compared with which Paradise itself is but a moment’s springtide;

آن جہان از ہر جہان بالاتر استآن جھان از لامکان بالاتر است

That world is loftier than all other worlds, that world is more sublime than spacelessness.

نیست یزدان را از آن عالم خبرمن ندیدم عالمے آزاد تر

God Himself knows nothing of that world; I have never seen a world more free.

نے خدائی در نظام او دخیلنے کتاب و نے رسول و جبرئیل

God does not interfere in its ordering, it has no Book, no Prophet, no Gabriel,

نے طوافے، نے سجودی اندرونے دعائے نے درودی اندرو"

No circumambulations, no prostrations there, no prayers, no thanksgivings.’

برخیا گفت" اے فسون پرداز خیز،نقش خود را اندر آن عالم بریز"

Barkhiya replied, ‘Depart, you sorcerer, pour your own image upon that world!’

تا ابوآلابا فریب او نخوردحق جہانی دیگری با ما سپرد

Since our ancestor did not succumb to his guile God entrusted to us another world.

اندرین ملک خدا دادی گذرمرغدین و رسم و آئینش نگر

So enter this God-given kingdom; behold Marghadin and its laws and customs.