حکایت الماس و زغال

از حقیقت باز بگشایم دریبا تو می گویم حدیث دیگری

Now I will open one more gate of Truth; I will tell thee another tale.

گفت با الماس در معدن، زغالاے امین جلوہ ہای لازوال

The coal in the mine said to the diamond; O thou entrusted with splendours eve lasting.

ھمدمیم و ہست و بود ما یکیستدر جہان اصل وجود ما یکیست

We are comrades, and our being is one; the source of our existence is the same.

من بکان میرم ز درد ناکسیتو سر تاج شہنشاہان رسی

Yet while I die here in the anguish of worthlessness; thou art set on the crowns of emperors.

قدر من از بد گلی کمتر ز خاکاز جمال تو دل آئینہ چاک

My stuff is so vile that I am valued less than earth; whereas the mirror's heart is rent by thy beauty.

روشن از تاریکی من مجمر استپس کمال جوہرم خاکستر است

My darkness illumines the chafing dish; then my substance is incinerated at last.

پشت پا ہر کس مرا بر سر زندبر متاع ہستیم اخگر زند

Every one puts the sole of his foot on my head; and covers my stock of existence with ashes.

بر سروسامان من باید گریستبرگ و ساز ہستیم دانی کہ چیست؟

My fate must needs be deplored; dost thou know what is the gist of my being?

موجہ ی دودی بہم پیوستہ ئیمایہ دار یک شرار جستہ ئی

It is a condensed wavelet of smoke; endowed with a single spark.

مثل انجم روی تو ہم خوی توجلوہ ہا خیزد ز ہر پھلوی تو

Both in feature and nature thou art star-like; splendours rise from every side of thee.

گاہ نور دیدہ ی قیصر شوےگاہ زیب دستہ ی خنجر شوی

Now thou become'st the light of a monarch's eye; now thou adornest the haft of a dagger.’

گفت الماس اے رفیق نکتہ بینتیرہ خاک از پختگی گردد نگین

‘O sagacious friend!’ said the diamond; ‘Dark earth, when hardened, becomes in dignity as a bezel.

تا بہ پیرامون خود در جنگ شدپختہ از پیکار مثل سنگ شد

Having been at strife with its environment; it is ripened by the struggle and grows hard like a stone.

پیکرم از پختگی ذوالنور شدسینہ ام از جلوہ ہا معمور شد

'Tis this ripeness that has endowed my form with light; and filled my bosom with radiance.

خوار گشتی از وجود خام خویشسوختی از نرمی اندام خویش

Because thy being is immature, thou hast become abased; because thy body is soft, thou art burnt.

فارغ از خوف و غم و وسواس باشپختہ مثل سنگ شو الماس باش

Be void of fear, grief, and anxiety; be hard as a stone, be a diamond!

می شود از وی دو عالم مستنیرہر کہ باشد سخت کوش و سختگیر

Whosoever strives hard and grips tight; the two worlds are illumined by him.

مشت خاکی اصل سنگ اسود استکو سر از جیب حرم بیرون زد است

A little earth is the origin of the Black Stone; which puts forth its head in the Ka‘bah:

رتبہ اش از طور بالا تر شد استبوسہ گاہ اسود و احمر شد است

Its rank is higher than Sinai; it is kissed by the swarthy and the fair.

در صلابت آبروی زندگی استناتوانی، ناکسے ناپختگی است

In solidity consists the glory of Life; weakness is worthlessness and immaturity.’