شرق و غرب

غربیان را زیرکی ساز حیاتشرقیان را عشق راز کائنات

For Westerners intelligence is the stuff of life, for Easterners love is the mystery of all being;

زیرکی از عشق گردد حق شناسکار عشق از زیرکی محکم اساس

Only through love intelligence gets to know God, love’s labours find firm grounding in intelligence;

عشق چون با زیرکی ھمبر شودنقشبند عالم دیگر شود

When love is companioned by intelligence it has the power to design another world.

خیز و نقش عالم دیگر بنہعشق را با زیرکی آمیز دہ

Then rise and draw the design of a new world, mingle together love with intelligence.

شعلۂ افرنگیان نم خوردہ ایستچشم شان صاحب نظر دل مردہ ایست

The flame of the Europeans is damped down, their eyes are perceptive, but their hearts are dead;

زخمہا خوردند از شمشیر خویشبسمل افتادند چون نخچیر خویش

They have been sore smitten by their own swords, hunted down and slaughtered, themselves the hunters.

سوز و مستی را مجو از تاک شانعصر دیگر نیست در افلاک شان

Look not for fire and intoxication in their vine; not into their heavens shall rise a new age.

زندگی را سوز و ساز از نار تستعالم نو آفریدن کار تست

It is from your fire that the glow of life comes, and it is your task to create the new world.

مصطفی کو از تجدد می سرودگفت نقش کہنہ را باید زدود

Mustafa Kemal, who sang of a great renewal, said the old image must be cleansed and polished;

نو نگردد کعبہ را رخت حیاتگر ز افرنگ آیدش لات و منات

Yet the vitality of the Kaaba cannot be made new if a new Lat and Manat from Europe enter its shrine.

ترک را آہنگ نو در چنگ نیستتازہ اش جز کہنۂ افرنگ نیست

No, the Turks have no new melody in their lute, what they call new is only the old tune of Europe;

سینہ او را دمے دیگر نبوددر ضمیرش عالمے دیگر نبود

No fresh breath has entered into their breast, no design of a new world is in their mind.

لا جرم با عالم موجود ساختمثل موم از سوز این عالم گداخت

Turkey perforce goes along with the existing world, melted like wax in the flame of the world we know.

طرفگی ہا در نھاد کائناتنیست از تقلید، تقویم حیات

Originality is at the roots of all creation, never by imitation shall life be reformed;

زندہ دل خلاق اعصار و دہورجانش از تقلید گردد بے حضور

The living heart, creator of ages and epochs, that soul is little enamoured of imitation:

چون مسلمانان اگر داری جگردر ضمیر خویش و در قرآن نگر

If you possess the spirit of a true Mussulman examine your own conscience, and the Koran;

صد جہان تازہ در آیات اوستعصرہا پیچیدہ در آنات اوست

A hundred new worlds he within its verses, whole centuries are involved in its moments;

یک جہانش عصر حاضر را بس استگیر اگر در سینہ دل معنی رس است

One world of it suffices for the present age – seize it, if the heart in your breast grasps truth.

بندۂ مومن ز آیات خداستہر جھان اندر بر او چون قباست

A believing servant himself is a sign of God, every world to his breast is as a garment;

چون کہن گردد جہانے در برشمی دہد قرآن جہانی دیگرش

And when one world grows old upon his bosom, The Koran gives him another world!

زورق ما خاکیان بے ناخداستکس نداند عالم قرآن کجاست

Zinda-Rud
The barque of us terrestrials has no helmsman, no one knows where the Koran’s world lies.

عالمے در سینۂ ما گم ہنوزعالمے در انتظار قم ہنوز

Afghani
It is a world lost now in our breast, a world awaiting yet the command ‘Arise!’

عالمے بے امیتاز خون و رنگشام او روشن تر از صبح فرنگ

A world without distinction of race and colour, its evening is brighter than Europe’s dawn;

عالمے پاک از سلاطین و عبیدچون دل مومن کرانش ناپدید

A world cleansed of monarchs and of slaves, a world unbounded, like the believer’s heart,

عالمے رعنا کہ فیض یک نظرتخم او افکند در جان عمر

A world so fair, that the effluence of one glance planted the seed of it in Omar’s soul.

لایزال و وارداتش نو بہ نوبرگ و بار محکماتش نو بہ نو

Eternal it is, the impact of it ever new, ever new the leaf and fruit of its sure foundations;

باطن او از تغیر بے غمیظاھر او انقلاب ہر دمی

Inwardly it is anxious not of change, outwardly, every moment is revolution.

اندرون تست آن عالم نگرمی دہم از محکمات او خبر

Behold, that world lies within your own heart; now I will tell you of its firm foundations.