سوال ہشتم

کدامی نکتہ را نطق است اناالحقچہ گوئی ھرزہ بود آن ٓرمز مطلق

What point does the aphorism ‘I am the Truth’ imply? Do you think that this mystery was mere nonsense?

من از رمز اناالحق باز گویمو گر با ہند و ایران راز گویم

I am once again going to explain the mystery of ‘I am the Truth’. Before India and Iran I am unfolding a secret again.

مغی در حلقۂ دیر این سخن گفتحیات از خود فریبی خورد و من گفت

The Magi in the circle of his followers said: ‘Life was taken in by itself and uttered ‘I’.

خدا خفت و وجود ما ز خوابشوجود ما نمود ما ز خوابش

God went to sleep and our being is through His dream; our existence and appearance are merely His dreams.

مقام تحت وفوق و چار سو خوابسکون و سیر و شوق و جستجو خواب

Down and above, all four dimensions are illusions, rest and motion, desire and search are all illusions!

دل بیدار و عقل نکتہ بین خوابگمان و فکر و تصدیق و یقین خواب

Wakeful heart and wise intellect, a dream; dread and anxiety, certainty and belief, a dream.

ترا این چشم بیداری بخواب استترا گفتار و کرداری بخواب است

Your wakeful eye is in reality in a state of dream, your speech and action are all in a dream!

چو او بیدار گردد دیگری نیستمتاع شوق را سوداگری نیست

When He wakes up, nothing else remains; there is no customer for the merchandise of yearning.’

فروغ دانش ما از قیاس استقیاس ما ز تقدیر حواس است

The development of our intellect is through reasoning; our reasoning depends upon the nature of the senses.

چو حس دیگر شد این عالم دگر شدسکون و سیر و کیف و کم دگر شد

When sense changes, this world becomes different: Rest and motion, quality and quantity are changed.

توان گفتن جہان رنگ و بو نیستزمین و آسمان و کاخ و کو نیست

It can be said that the world of colour and smell is non-existent, earth and sky, house and street, are nothing.

توان گفتن کہ خوابی یا فسونی استحجاب چہرہ آن بی چگونی است

It can be said that all these are dreams or illusions, or veils over the countenance of the Divine Person.

توان گفتن ہمہ نیرنگ ہوش استفریب پردہ ہای چشم و گوش است

It can be said that all is sorcery of the senses, a deception produced by our eyes and ears.

خودی از کائنات رنگ و بو نیستحواس ما میان ما و او نیست

But the ego does not belong to the universe of colour and smell; our senses do not intervene between us and it.

نگہ را در حریمش نیست راہیکنی خود را تماشا بی نگاہی

Eyesight has no access to its sacred precincts; you can see ‘self’ without eyesight.

حساب روزش از دور فلک نیستبخود بینی ظن و تخمین و شک نیست

The calculation of its days is not through the revolution of the sky; if you look within, there is no doubt or misgiving about it.

اگر کوئی کہ من وہم و گمان استنمودش چون نمود این و آن است

If you say that the ‘I’ is a mere illusion: An appearance among other appearances.

بگو با من کہ دارای گمان کیستیکی در خود نگر آن بی نشان کیست

Then tell me who is the subject of this illusion; look within and discover.

جہان پیدا و محتاج دلیلینمیآید بہ فکر جبرئیلی

The world is visible, yet its existence needs proof! Not even the intellect of an angel can comprehend it.

خودی پنہان ز حجت بی نیاز استیکی اندیش و دریاب این چہ رازست

The ‘I’ is invisible and needs no proof: Think awhile and see thine own secret!

خودی را حق بدان باطل مپندارخودی را کشت بی حاصل مپندار

The ‘I’ is Truth, it is no illusion; don’t look upon it as a fruitless field.

خودی چون پختہ گردد لازوالستفراق عاشقان عین وصالست

When it ripens, it becomes eternal! Lovers, even though separated from the Beloved, live in blissful union!

شرر را تیز بالی میتوان دادتپید لایزالی میتوان داد

It is possible to give wings to a mere spark, and to make it flutter for ever and for ever!

دوام حق جزای کار او نیستکہ او را این دوام از جستجو نیست

The Eternity of God is (elemental and) not the reward of His action! For His eternity is not through seeking.

دوام آن بہ کہ جان مستعاریشود از عشق و مستی پایداری

That eternity is superior, which a borrowed soul wins for herself by love’s frenzy.

وجود کوہسار و دشت و در ہیچجہان فانی خودی باقی دگر ہیچ

The being of mountains and deserts and cities is nothing, the universe is mortal, the ego immortal and nothing else matters.

دگر از شنکر و منصور کم گویخدا را ھم براہ خویشتن جوی

Do not talk of Shankar and Mansur any longer, seek God through seeking your own self.’

بخود گم بہر تحقیق خودی شوانا الحق گوی و صدیق خودی شو

Be lost in your self to find the reality of the ego, say ‘I am the Truth’ and affirm the existence of the ego.