سوال ہفتم

مسافر چون بود رہرو کدام استکرا گویم کہ او مرد تمام است

Of what sort is this traveler, who is the wayfarer? Of whom shall I say that he is the Perfect Man?

اگرچہ چشمی گشائی بر دل خویشدرون سینہ بینی منزل خویش

If you direct your eyes towards your heart, you will find your destination within your bosom.

سفر اندر حضر کردن چنین استسفر از خود بخود کردن ہمین است

To travel while at rest is: To travel from one’s self to one’s self.

کسی اینجا نداند ما کجائیمکہ در چشم مہ و اختر نیائیم

None knows here where we are, that we look so insignificant in the eyes of moon and stars.

مجو پایان کہ پایانے نداریبپایان تا رسی جانے نداری

Don’t seek the end of the journey; for you have no end; as soon as you reach the end, you lose your soul.

نہ ما را پختہ پنداری کہ خامیمبہر منزل تمام و ناتمامیم

Do not look upon us as ripe; for we are raw, at every destination we are perfect and imperfect.

بپایان نارسیدن زندگانی استسفر ما را حیات جاودانی است

Not to reach the end is life; immortal life for us lies in constant traveling.

ز ماہی تا بہ مہ جولانگہ مامکان و ھم زمان گرد رہ ما

The whole world from the centre of the earth to the moon is within our reach, time and space are like dust in our path.

بخود پیچیم و بیتاب نمودیمکہ ما موجیم و از قعر وجودیم

Our selves are our centres and pine for manifestation, for we are waves and rise from the bottom of Being.

دمادم خویش را اندر کمین باشگریزان از گمان سوی یقین باش

Lie in constant ambush against the self, fly from doubt to faith and certainty.

تب و تاب محبت را فنا نیستیقین و دید را نیز انتہا نیست

The fire and ardour of love are not subject to extinction; faith and ‘sight’ have no end.

کمال زندگی دیدار ذات استطریقش رستن از بند جہات است

The perfection of life consists in seeing the Essence, the way of achieving it is to free oneself from the limits of time and space.

چنان با ذات حق خلوت گزینیترا او بیند و او را تو بینی

You should enjoy privacy with the Divine Person in such a way, that He sees you and you see Him.

منور شو ز نور من یرانیمژہ برھم مزن تو خود نمانی

Become illumined by the light of ‘what you see.’ Do not wink; otherwise you will be no more.

بخود محکم گذر اندر حضورشمشو ناپید اندر بحر نورش

In His presence, be strong and self-possessed; don’t merge yourself in the ocean of His Light.

نصیب ذرہ کن آن اضطرابیکہ تابد در حریم آفتابی

Bestow that perturbation to the mote that it may shine in the vicinity of the sun.

چنان در جلوہ گاہ یار میسوزعیان خود را نہان او را برافروز

So burn amid the splendour of the Beloved that you may illumine yourself in public and Him in privacy.

کسی کو دید عالم را امام استمن تو ناتمامیم او تمام است

He who ‘saw’ is the leader of the world, we and you are imperfect; he alone is perfect.

اگر او را نیابی در طلب خیزاگر یابی بہ دامانش در آویز

If you do not find him, rise in search of him; if you find him, attach yourself to him.

فقیہ و شیخ و ملا را مدہ دستمرو مانند ماہی غافل از شست

Do not allow yourself to be guided by the faqih, shaikh, and mulla; like fish, do not walk about careless of the hook.

بکار ملک و دین او مرد راہی استکہ ما کوریم و او صاحب نگاہی است

He is a man of the path in matters of State and religion; we are blind and he is a man of insight.

مثال آفتاب صبحگاہیدمد از ھر بن مویش نگاہی

Like the sun of the morning, wisdom shines from every root of his hair.

فرنگ آئین جمہوری نہاد سترسن از گردن دیوی گشادست

The West has set up the rule of democracy; it has untied the rope from the neck of a fiend.

نوا بی زخمہ و سازی نداردابی طیارہ پروازی ندارد

It does not possess sound without plectrum and musical instruments, without a flying machine it does not possess the power of flying.

ز باغش کشت ویرانی نکوترز شہر او بیابانے نکوتر

A desolate field is better than its garden, a desert is better than its city.

چو رہزن کاروانی در تک و تازشکمہا بہر نانی در تک و تاز

Like a marauding caravan it is active, its people are ever busy in satisfying their hunger.

روان خوابید و تن بیدار گردیدہنر با دین و دانش خوار گردید

Its soul became dormant, and its body awoke; art, science and religion all became contemptible.

خرد جز کافری کافر گری نیستفن افرنگ جز مردم دری نیست

Intellect is nothing but fostering of unbelief, the art of the West is nothing but man-killing.

گروہی را گروہی در کمین استخدایش یار اگر کارش چنین است

A group lies in ambush against another group, such a state of affairs is sure to lead to disaster.

ز من دہ اہل مغرب را پیامیکہ جمہور است تیغ بی نیامی

Convey my message to the West that the ideal of democracy is a sword out of its sheath:

چہ شمشیری کہ جانہا می ستاندتمیز مسلم و کافر نداند

What a sword that it kills men and does not make a distinction between a believer and an unbeliever!

نماند در غلاف خود زمانیبرد جان خود و جان جہانی

If it does not remain in the sheath for a little more time, it will kill itself as well as the world.