پیغام سلطان شہید بہ رود کاویری حقیقت حیات و مرگ و شہادت

رود کاویری یکی نرمک خرامخستہ ئی شاید کہ از سیر دوام

The reality of life, death and martyrdom
River Cauvery, flow gently for a while; perchance you are wearied by continual wandering

در کہستان عمر ہا نالیدہ ئیراہ خود را با مژہ کاویدہ ئے

For many years you have wept in the mountains, carving out your path with your eyelashes.

اے مرا خوشتر ز جیحون و فراتاے دکن را آب تو آب حیات

Sweeter to me than Oxus and Euphrates, to Deccan your water is the Water of Life.

آہ شہرے کو در آغوش تو بودحسن نوشین جلوہ از نوش تو بود

Alas, for the city which lay in your embrace, whose sweet beauty was a reflection of your sweetness!

کہنہ گردیدی شباب تو ہمانپیچ و تاب و رنگ و آب تو ہمان

You have grown old, yet you are ever young, ever the same your surge, your ardour, your lustre;

موج تو جز دانہ گوہر نزادطرہ تو تا ابد شوریدہ باد

Your waves have begotten only the purest pearls – may your tresses flow freely till all eternity!

اے ترا سازی کہ سوز زندگی استہیچ میدانی کہ این پیغام کیست؟

You whose music is the very fire of life, do you know from whom this message comes?

آنکہ میکردی طواف سطوتشبودہ ئی آئینہ دار دولتش

From him whose mighty power you once encircled, whose empire you reflected in your mirror,

آنکہ صحرا ہا ز تدبیرش بہشتآنکہ نقش خود بخون خود نوشت

By whose contriving deserts were turned to Paradise, who wrought his image with his own blood,

آنکہ خاکش مرجع صد آرزوستاضطراب موج تو از خون اوست

Whose dust is the goal of a hundred yearnings, and with whose blood your waves surge still;

آنکہ گفتارش ہمہ کردار بودمشرق اندر خواب و او بیدار بود

The man whose words were all action, the one man awake, whilst the East slept.

اے من و تو موجی از رود حیاتہر نفس دیگر شود این کائنات

You and I are waves of life’s river; every moment this universe changes,

زندگانی انقلاب ہر دمی استزانکہ او اندر سراغ عالمے است

For life is a perpetual revolution since it is ever searching for a new world.

تار و پود ہر وجود از رفت و بوداینہمہ ذوق نمود از رفت و بود

This flux is the warp and woof of life, this flux the source of the joy of manifestation;

جادہ ہا چون رھروان اندر سفرہر کجا پنھان سفر پیدا حضر

The highways like travellers are on a journey; apparently at rest, secretly everywhere in motion;

کاروان و ناقہ و دشت و نخیلہر چہ بینی نالد از درد رحیل

The caravan, the camels, the desert, the palm-trees, whatever you see, weeps for the pain of parting.

در چمن گل میہمان یک نفسرنگ و آبش امتحان یک نفس

In the garden the rose is a guest of but a moment, its hue and lustre a moment’s experiment.

موسم گل ماتم و ہم نای و نوشغنچہ در آغوش و نعش گل بدوش

The season of the rose? Funeral and festival together, buds in the breast, the rose’s bier on the back.

لالہ را گفتم یکی دیگر بسوزگفت راز ما نمی دانی ہنوز

I said to the tulip, ‘Burn once again’; the tulip answered, ‘You know not yet my secret,

از خس و خاشاک تعمیر وجودغیر حسرت چیست پاداش نمود

Existence is constructed of sticks and straws; what is the guerdon of manifestation, but regret?

در سراے ہست و بود آئی میااز عدم سوے وجود آئی میا

Do you enter the inn of existence? Do not; do you come from not-being to being? Do not;

ور بیائی چون شرار از خود مرودر تلاش خرمنی آوارہ شو

Or if you do, go not out of your self like a spark, but become a wanderer searching for a stack to fire.

تاب و تب داری اگر مانند مہرپا بنہ در وسعت آباد سپہر

If you have fever and flame like the sun, step forth into the vastness of the sky;

کوہ و مرغ و گلشن و صحرا بسوزماہیان را در تہ دریا بسوز

Burn up mountain and bird, garden and desert, burn even the fishes in the depths of the sea.

سینہ ئی داری اگر در خورد تیردر جہان شاہین بزی شاہین بمیر

If you have a breast worthy of an arrow, live like a falcon, and like a falcon die;

زانکہ در عرض حیات آمد ثباتاز خدا کم خواستم طول حیات

Immortality is in the breadth of life – I do not ask of God for length of days,

زندگی را چیست رسم و دین و کیشیک دم شیری بہ از صد سال میش

What is the law, the religion, the rite of life? Better one instant a lion, than a century a sheep.

زندگی محکم ز تسلیم و رضاستموت نیرنج و طلسم و سیمیاست

Life is fortified by cheerful resignation; death is a magic talisman, a fantasy.

بندۂ حق ضیغم و آہوست مرگیک مقام از صد مقام اوست مرگ

The man of God is a lion and death a fawn; death is but one station for him of a hundred.

می فتد بر مرگ آن مرد تماممثل شاہینی کہ افتد بر حمام

The perfect man swoops upon death even as a falcon swooping upon a dove,

ہر زمان میرد غلام از بیم مرگزندگی او را حرام از بیم مرگ

The slave dies every moment in fear of death; the fear of death makes life for him a thing forbidden;

بندۂ آزاد را شأنے دگرمرگ او را میدہد جانی دگر

The free servant has another dignity; death bestows upon him a new life.

او خود اندیش است مرگ اندیش نیستمرگ آزادان ز آنی بیش نیست

He is anxious for the self, but not for death, since to the free death is no more than an instant.

بگذر از مرگی کہ سازد با لحدزانکہ این مرگست مرگ دام و دد

Transcend the death that is content with the grave, for that death is the death of brute beasts;

مرد مومن خواہد از یزدان پاکآن دگر مرگی کہ بر گیرد ز خاک

'The true believer prays to the Holy God for that other death which raises up from the dust.

آن دگر مرگ انتہای راہ شوقآخرین تکبیر در جنگاہ شوق

That other death-the goal of the road of love, the final Allahu Akbar in love’s battlefield.

گرچہ ہر مرگ است بر مومن شکرمرگ پور مرتضی چیزی دگر

Though to the believer every death is sweet, the death of Murtada’s son is something other.

جنگ شاہان جہان غارتگری استجنگ مومن سنت پیغمبری است

The warfare of worldly kings is for rapine, the believer’s warfare is the Sunna of the Prophet

جنگ مومن چیست ؟ ہجرت سوی دوستترک عالم اختیار کوی دوست

What is the believer’s warfare? Flight to the Beloved; quitting the world, choosing the Beloved’s street,

آنکہ حرف شوق با اقوام گفتجنگ را رہبانی اسلام گفت

He who proclaimed to the peoples the word of love said of warfare that it was ‘the monasticism of Islam’.

کس نداند جز شہید این نکتہ راکو بخون خود خرید این نکتہ را

None but the martyr knows this subtlety, for he has purchased this subtlety with his blood.