در شرح اسرار اسمای علی مرتضی

مسلم اول شہ مردان علےعشق را سرمایہ ی ایمان علے

Ali is the first Muslim and the King of men; in Love's eyes Ali is the treasure of the Faith.

از ولای دودمانش زندہ امدر جہان مثل گہر تابندہ ام

Devotion to his family inspires me with life; so that I am as a shining pearl.

نرگسم وارفتہ ی نظارہ امدر خیابانش چو بو آوارہ ام

Like the narcissus, I am enraptured with gazing: Like perfume, I am straying through his pleasure garden.

زمزم ار جوشد ز خاک من ازوستمی اگر ریزد ز تاک من ازوست

If holy water gushes from my earth, he is the source; if wine pours from my grapes, he is the cause.

خاکم و از مہر او آئینہ اممی توان دیدن نوا در سینہ ام

I am dust, but his sun hath made me as a mirror: Song can be seen in my breast.

از رخ او فال پیغمبر گرفتملت حق از شکوہش فر گرفت

From Ali's face the Prophet drew many a fair omen; by his majesty the true religion is glorified.

قوت دین مبین فرمودہ اشکائنات آئین پذیر از دودہ اش

His commandments are the strength of Islam: All things pay allegiance to his House.

مرسل حق کرد نامش بوترابحق"یداللہ" خواند در ام الکتاب

The Apostle of God gave him the name Bu Turab; God in the Koran called him ‘the Hand of Allah.’

ہر کہ دانای رموز زندگیستسر اسمای علی داند کہ چیست

Every one that is acquainted with Life's mysteries; knows what is the inner meaning of the names of Ali.

خاک تاریکی کہ نام او تن استعقل از بیداد او در شیون است

The dark clay, whose name is the body - our reason is ever bemoaning its iniquity.

فکر گردون رس زمین پیما ازوچشم کور و گوش ناشنوا ازو

On account of it our sky-reaching thought plods over the earth; it makes our eyes blind and our ears deaf.

از ہوس تیغ دو رو دارد بدسترہروان را دل برین رہزن شکست

It hath in its hand a two-edged sword of lust: Travelers' hearts are broken by this brigand.

شیر حق این خاک را تسخیر کرداین گل تاریک را اکسیر کرد

Ali, the Lion of God, subdued the body's clay; and transmuted this dark earth to gold.

مرتضی کز تیغ او حق روشن استبوتراب از فتح اقلیم تن است

Murtaza, by whose sword the splendour of Truth was revealed; is named Bu Turab from his conquest of the body.

مرد کشور گیر از کراری استگوہرش را آبرو خودداری است

Man wins territory by prowess in battle,; but his brightest jewel is mastery of himself.

ہر کہ در آفاق گردد بوترابباز گرداند ز مغرب آفتاب

Whosoever in the world becomes a Bu Turab; turns back the sun from the west.

ہر کہ زین بر مرکب تن تنگ بستچون نگین بر خاتم دولت نشست

Whosoever saddles tightly the seed of the body; sits like the bezel on the seal of sovereignty:

زیر پاش اینجا شکوہ خیبر استدست او آنجا قسیم کوثر است

Here the might of Khyber is under his feet; and hereafter his hand will distribute the water of Kauthar.

از خود آگاہے یداللہی کنداز یداللہی شہنشاہی کند

Through self-knowledge, he acts as God's Hand; and in virtue of being God's Hand he reigns over all.

ذات او دروازہ ی شہر علومزیر فرمانش حجاز و چین و روم

His person is the gate of the city of the sciences: Arabia, China, and Greece are subject to him.

حکمران باید شدن بر خاک خویشتا می روشن خوری از تاک خویش

If thou wouldst drink clear wine from thine own grapes; thou must needs wield authority over thine own earth.

خاک گشتن مذہب پروانگیستخاک را اب شو کہ این مردانگیست

To become earth is the creed of a moth: Be a conqueror of earth; that alone is worthy of a man.

سنگ شو اے ہمچو گل نازک بدنتا شوے بنیاد دیوار چمن

Thou art soft as a rose. Become hard as a stone; that thou mayst be the foundation of the wall of the garden!

از گل خود آدمی تعمیر کنآدمی را عالمی تعمیر کن

Build thy clay into a Man! Build thy Man into a World!

گر بنا سازی نہ دیوار و دریخشت از خاک تو بندد دیگری

Unless from thine own earth thou build thine own wall or door; someone else will make bricks of thine earth.

اے ز جور چرخ ناہنجار تنگجام تو فریادی بیداد سنگ

O thou who complainest of the cruelty of Heaven; thou whose glass cries out against the injustice of the stone.

نالہ و فریاد و ماتم تا کجا؟سینہ کوبیہای پیہم تا کجا؟

How long this wailing and crying and lamentation? How long this perpetual beating of thy breast?

در عمل پوشیدہ مضمون حیاتلذت تخلیق قانون حیات

The pith of Life is contained in action; to delight in creation is the law of Life.

خیز و خلاق جہان تازہ شوشعلہ در بر کن خلیل آوازہ شو

Arise and create a new world! Wrap thyself in flames, be an Abraham!

با جہان نامساعد ساختنہست در میدان سپر انداختن

To comply with this world which does not favour thy purposes; is to fling away thy buckler on the field of battle.

مرد خودداری کہ باشد پختہ کاربا مزاج او بسازد روزگار

The man of strong character who is master of himself; will find Fortune complaisant.

گر نسازد با مزاج او جہانمی شود جنگ آزما با آسمان

If the world does not comply with his humour; he will try the hazard of war with Heaven.

بر کند بنیاد موجودات رامی دہد ترکیب نو ذرات را

He will dig up the foundations of the universe; and cast its atoms into a new mould.

گردش ایام را برھم زندچرخ نیلی فام را برہم زند

He will subvert the course of Time and wreck the azure firmament.

می کند از قوت خود آشکارروزگار نو کہ باشد سازگار

By his own strength he will produce a new world which will do his pleasure.

در جہان نتوان اگر مردانہ زیستہمچو مردان جانسپردن زندگیست

If one cannot live in the world as beseems a man, then it is better to die like the brave.

آزماید صاحب قلب سلیمزور خود را از مہمات عظیم

He that hath a sound heart will prove his strength by great enterprises.

عشق با دشوار ورزیدن خوشستچون خلیل از شعلہ گلچیدن خوشست

'Tis sweet to use love in hard tasks and, like Abraham, to gather roses from flames.

ممکنات قوت مردان کارگردد از مشکل پسندی آشکار

The potentialities of men of action; are displayed in willing acceptance of what is difficult.

حربہ ی دون ہمتان کین است و بسزندگی را این یک آئین است و بس

Mean spirits have no weapon but resentment. Life has only one law.

زندگانے قوت پیداستیاصل او از ذوق استیلاستی

Life is power made manifestl and its mainspring is the desire for victory.

عفو بیجا سردی خون حیاتسکتہ ئی در بیت موزون حیات

Mercy out of season is a chilling of Life's blood; a break in the rhythm of Life's music.

ہر کہ در قعر مذلت ماندہ استناتوانی را قناعت خواندہ است

Whoever is sunk in the depths of ignominy; calls his weakness contentment.

ناتوانے زندگی را رہزن استبطنش از خوف و دروغ آبستن است

Weakness is the plunderer of Life; its womb is teeming with fears and lies.

از مکارم اندرون او تہی استشیرش از بہر ذمائم فربہی است

Its soul is empty of virtues; vices fatten on its milk.

ہوشیار اے صاحب عقل سلیمدر کمینہا می نشیند این غنیم

O man of sound judgment, beware! This spoiler is lurking in ambush.

گر خردمندی فریب او مخودمثل حر با ہر زمان رنگش دگر

Be not its dupe, if thou art wise: Chameleon-like, it changes colour every moment.

شکل او اھل نظر نشناختندپردہ ہا بر روی او انداختند

Even by keen observers its form is not discerned: Veils are thrown over its face.

گاہ او را رحم و نرمی پردہ دارگاہ می پوشد ردای انکسار

Now it is muffled in pity and gentleness; now it wears the cloak of humility.

گاہ او مستور در مجبوری استگاہ پنہان در تہ معذوری است

Some times it is disguised as compulsion; sometimes as excusability.

چہرہ در شکل تن آسانی نموددل ز دست صاحب قوت ربود

It appears in the shape of self-indulgence; and robs the strong man's heart of courage.

با توانائی صداقت توأم استگر خود آگاہی ہمین جام جم است

Strength is the twin of Truth; if thou knowest thyself, strength is the Truth-revealing glass.

زندگی کشت است و حاصل قوتستشرح رمز حق و باطل قوتست

Life is the seed, and power the crop: Power explains the mystery of truth and falsehood.

مدعی گر مایہ دار از قوت استدعوی او بے نیاز از حجت است

A claimant, if he be possessed of power, meeds no argument for his claim.

باطل از قوت پذیرد شان حقخویش را حق داند از بطلان حق

Falsehood derives from power the authority of truth; and by falsifying truth deems itself true.

از کن او زھر کوثر می شودخیر را گوید شری، شر می شود

Its creative word transforms poison into nectar; it says to good, ‘Thou art bad‛ and Good becomes Evil.

اے ز آداب امانت بیخبراز دو عالم خویش را بہتر شمر

O thou that art heedless of the trust committed to thee; esteem thyself superior to both worlds!

از رموز زندگے آگاہ شوظالم و جاہل ز غیر اللہ شو

Gain knowledge of Life's mysteries! Be a tyrant! Ignore all except God!

چشم و گوش و لب گشا اے ہوشمندگر نبینی راہ حق بر من بخند

O man of understanding, open thine eyes, ears, and lips! If then thou seest not the Way of Truth, laugh at me!