پیغام افغانی با ملت روسیہ

منزل و مقصود قرآن دیگر استرسم و آئین مسلمان دیگر است

One thing is the goal and aim of the Koran, other the rite and ritual of the Moslem;

در دل او آتش سوزندہ نیستمصطفی در سینہ او زندہ نیست

In his heart there is no burning fire, the Chosen One is not living in his breast.

بندہ مومن ز قرآن بر نخورددر ایاغ او نہ می دیدم نہ درد

The believer has not eaten the fruit of the Koran, in his cup I have seen neither wine nor beer.

خود طلسم قیصر و کسری شکستخود سر تخت ملوکیت نشست

He broke the magic spell of Caesar and Chosroes and himself sat on the throne of empire;

تا نہال سلطنت قوت گرفتدین او نقش از ملوکیت گرفت

When the young shoot of power gathered strength, his religion took on the shape of empire,

از ملوکیت نگہ گردد دگرعقل و ہوش و رسم و رہ گردد دگر

But empire changes the gaze entirely, reason, understanding, usage and way alike.

تو کہ طرح دیگری انداختیدل ز دستور کہن پرداختی

You who have laid down a new plan, and disengaged your heart from the ancient system,

ہمچو ما اسلامیان اندر جہانقیصریت را شکستی استخوان

Like us Moslems you have broken the bone of imperial rule in this world.

تا بر افروزی چراغی در ضمیرعبرتی از سر گذشت ما بگیر

So that you may light a lamp in your heart take a warning from our past history;

پای خود محکم گذار اندر نبردگرد این لات و ہبل دیگر مگرد

Set your foot firm in the battle, circle no more about this Lat and Hubal.

ملتے می خواہد این دنیای پیرآنکہ باشد ہم بشیر و ہم نذیر

This aged world requires a nation that shall be both bearer of good tidings and warner.

باز می آئی سوی اقوام شرقبستہ ایام تو با ایام شرق

Return again to the peoples of the East; your ‘days’ are bound up with the ‘days’ of the East.

تو بجان افکندہ ئی سوزی دگردر ضمیر تو شب و روزی دگر

You have kindled a new flame in the soul, your heart houses a new night and day.

کہنہ شد افرنگ را آئین و دینسوی آن دیر کہن دیگر مبین

The rite and religion of the Franks have grown old; look no more towards that ancient cloister.

کردہ ئے کار خداوندان تمامبگذر از لا جانب الا خرام

You have finished now with lords; pass on from ‘no’, march onwards to ‘but’;

در گذر از لا اگر جویندہ ئیتا رہ اثبات گیری زندہ ئی

Pass on from ‘no’, if you are a true seeker, that you may take the road of living affirmation.

اے کہ می خواہی نظام عالمےجستہ ئی او را اساس محکمی؟

You who desire a new world-order, have you sought for it a firm foundation?

داستان کہنہ شستی باب بابفکر را روشن کن از ام الکتاب

You have expunged the ancient tale chapter by chapter; illumine your thoughts from the Archetype of the Book.

با سیہ فامان ید بیضا کہ دادمژدۂ لا قیصر و کسری کہ داد

Who gave the black man the White Hand? Who gave the good news of no Caesar, no Chosroes?

در گذر از جلوہ ہای رنگ رنگخویش را دریاب از ترک فرنگ

Transcend the many-coloured splendours, find yourself by abandoning Europe!

گر ز مکر غربیان باشی خبیرروبہی بگذار و شیری پیشہ گیر

If you are apprised by the Westerners’ cunning give up the wolf, take on the lion’s trade.

چیست روباہی تلاش ساز و برگشیر مولا جوید آزادی و مرگ

What is wolfishness? The search for food and means; the Lion of the Lord seeks freedom and death

جز بہ قرآن ضیغمی روباہی استفقر قرآن اصل شاہنشاہی است

Without the Koran, the lion is a wolf; the poverty of the Koran is the root of empire.

فقر قرآن اختلاط ذکر و فکرفکر را کامل ندیدم جز بہ ذکر

The poverty of the Koran is the mingling of meditation and reason – I have never seen reason perfect without meditation

ذکر ذوق و شوق را دادن ادبکار جان است این، کار کام و لب

Meditation? To school pleasure and passion; this is the affair of the soul, not the affair of lip and palate.

خیزد از وی شعلہ ہای سینہ سوزبا مزاج تو نمی سازد ہنوز

From it arise the flames that burn the breast, it does not accord with your temperament yet.

اے شہید شاہد رعنای فکربا تو گویم از تجلی ہای فکر

Martyr of the delicate beauty of reason, I will tell you of the revelations of reason!

چیست قرآن ؟ خواجہ را پیغام مرگدستگیر بندۂ بے ساز و برگ

What is the Koran? Sentence of death for the master-man, succour for the slave without food and destitute.

ہیچ خیر از مردک زرکش مجو،"لن تنالوا البر حتی تنفقوا"

Look not for good from the money-grubbing manikin – You will not attain piety, until you expend

از ربا آخر چہ می زاید فتنکش نداند لذت قرض حسن

What pray is born of usury? Tumults! No one knows the pleasure of ‘a good loan’.

از ربا جان تیرہ دل چون خشت و سنگآدمی درندہ بے دندان و چنگ

Usury darkens the soul, hardens the heart like a stone, makes man a ravening beast, without fangs and claws.

رزق خود را از زمین بردن رواستاین متاع بندہ و ملک خداست

It is lawful to draw one’s sustenance from the soil – this is man’s ‘enjoyment’, the property of God.

بندۂ مومن امین، حق مالک استغیر حق ہر شی کہ بینی ہالک است

The believer is the trustee, God is the possessor; whatever you see other than God is perishing.

رایت حق از ملوک آمد نگونقریہ ہا از دخل شان خوار و زبون

God’s banner has been beaten down by kings, their entry has reduced townships to misery.

آب و نان ماست از یک مائدہدودۂ آدم "کنفس واحدہ"

Our bread and water are of one table; the progeny of Adam are as a single soul.

نقش قرآن تا درین عالم نشستنقشہای کاہن و پایا شکست

When the Koran’s design descended into this world it shattered the images of priest and pope;

فاش گویم آنچہ در دل مضمر استاین کتابی نیست چیزی دیگر است

I speak openly what is hidden in my heart – this is not a book, it is something other!

چون بجان در رفت جان دیگر شودجان چو دیگر شد جہان دیگر شود

When it has entered the soul, the soul is transformed; when the soul has been transformed, the world is changed.

مثل حق پنہان و ہم پیداست اینزندہ و پایندہ و گویاست این

Like God, it is at once hidden and manifest, living and enduring, yes, and speaking.

اندرو تقدیر ہای غرب و شرقسرعت اندیشہ پیدا کن چو برق

In it are the destinies of East and West – realise then the lightning-like swiftness of thought!

با مسلمان گفت جان بر کف بنہہر چہ از حاجت فزون داری بدہ

It told the Moslem, ‘Put Your life in your hands; give whatever you possess beyond your needs.’

آفریدی شرع و آئینی دگراندکی با نور قرآنش نگر

You have created a new law and order; consider it a little in the light of the Koran.

از بم و زیر حیات آگہ شویہم ز تقدیر حیات آگہ شوی

And you will understand life’s heights and depths, you will comprehend the destiny of life.

محفل ما بے می و بے ساقی استساز قرآن را نواہا باقی است

Our assembly is without wine and cupbearer, yet the melodies of the Koran’s instrument are immortal;

زخمۂ ما بے اثر افتد اگرآسمان دارد ھزاران زخمہ ور

If our plectrum now strikes without effect, Heaven houses thousands of excellent strummers.

ذکر حق از امتان آمد غنیاز زمان و از مکان آمد غنی

God’s remembrance requires not nations, it transcends the bounds of time and space.

ذکر حق از ذکر ہر ذاکر جداستاحتیاج روم و شام او را کجاست

God’s remembrance is apart from the remembrance of every remembrancer – what need has it of Greek or Syrian?

حق اگر از پیش ما برداردشپیش قومی دیگری بگذاردش

If God should remove it from us He can if He will transfer it to another people.

از مسلمان دیدہ ام تقلید و ظنہر زمان جانم بلرزد در بدن

I have seen the blind conformity and opinionatedness of Moslems and every moment my soul trembles in my body;

ترسم از روزی کہ محرومش کنندآتش خود بر دل دیگر زنند

I fear for the day when it shall be denied to them and its fire shall be kindled in quite other hearts.

پیر رومی آن سراپا جذب و درداین سخن دانم کہ با جانش چہ کرد

The Sage of Rum bids Zinda-Rud intone a song
The Sage of Rum, that man filled wholly with ecstasy and passion, I know what effect these words had on his soul;

از درون آہی جگر دوزی کشیداشک او رنگین تر از خون شہید

He drew from his breast a heart-rending sigh, his tears ran redder than the blood of martyrs.

آنکہ تیرش جز دل مردان نسفتسوی افغانی نگاہی کرد و گفت

He, whose arrows pierced only the hearts of heroes, turned his gaze upon Afghani, and spoke:

"دل بخون مثل شفق باید زدندست در فتراک حق باید زدن

‘The heart must throb with blood like the twilight, the hand must be thrust into the saddle-straps of God;

جان ز امید است چون جوئی روانترک امید است مرگ جاودان"

Hope moves the soul to flow like a running river, the abandonment of hope is eternal death.’

باز در من دید و گفت اے زندہ رودبا دو بیتی آتش افکن در وجود

He looked at me again, and said: Zinda-Rud, with a couplet set all being afire.

ناقۂ ما خستہ و محمل گرانتلخ تر باید نوای ساربان

Our camel is weary and the load is heavy; more bitter must be the song of the caravaneer.

امتحان پاک مردان از بلاستتشنگان را تشنہ تر کردن رواست

The proving of holy men is through adversity, it is right to make the thirsty yet more athirst.

در گذر مثل کلیم از رود نیلسوی آتش گام زن مثل خلیل

Like Moses depart from the the River Nile, stride out like Abraham towards the fire.

نغمۂ مردی کہ دارد بوے دوستملتے را میبرد تا کوی دوست"

A melody of one who catches the scent of the Beloved bears a people onwards even to the Beloved’s street.