حضور

گرچہ جنت از تجلی ہای اوستجان نیاساید بجز دیدار دوست

Though Paradise is a manifestation of Him the soul reposes not, save in the vision of Him.

ما ز اصل خویشتن در پردہ ایمطائریم و آشیان گم کردہ ایم

We are veiled from our Origin; we are as birds who have lost our nest.

علم اگر کج فطرت و بد گوہر استپیش چشم ما حجاب اکبر است

If knowledge is perverse and evil of substance it is the greatest curtain before our eyes;

علم را مقصود اگر باشد نظرمی شود ھم جادہ و ہم راہبر

But if the object of knowledge is contemplation it becomes at once the highway and the guide,

می نہد پیش تو از قشر وجودتا تو پرسی چیست راز این نمود

Laying bare before you the shell of being that you may ask, ‘What is the secret of this display?’

جادہ را ہموار سازد اینچینشوق را بیدار سازد اینچنین

Thus it is that knowledge smoothes the road, thus it is that it awakens desire;

درد و داغ و تاب و تب بخشد تراگریہ ہای نیم شب بخشد ترا

It gives you pain and anguish, fire and fever, it gives you mid-night lamentations.

علم تفسیر جہان رنگ و بودیدہ و دل پرورش گیرد ازو

From the science of the interpretation of the world of colour and scent your eyes and your heart derive nourishment;

بر مقام جذب و شوق آرد تراباز چون جبریل بگذارد ترا

It brings you to the stage of ecstasy and yearning and then suffers you like Gabriel to stand.

عشق کس را کی بخلوت می برداو ز چشم خویش غیرت می برد

How shall love bring any soul to the Solitude, seeing love is jealous of its own eyes?

اول او ہم رفیق و ہم طریقآخر او راہ رفتن بے رفیق

Its beginning is the road and the companion, its end, travelling the road without companion.

در گذشتم زان ہمہ حور و قصورزورق جان باختم در بحر نور

I passed on from all the houris and places and hazarded the soul’s skiff on the sea of light.

غرق بودم در تماشای جمالہر زمان در انقلاب و لایزال

I was drowned in the contemplation of Beauty, which is constantly in eternal revolution;

گم شدم اندر ضمیر کائناتچون رباب آمد بچشم من حیات

I became lost in the heart of creation till life appeared to me like a rebeck

آنکہ ہر تارش رباب دیگریہر نوا از دیگرے خونین تری

Whose every string was another lute, each melody more blood-drenched than the other.

ما ہمہ یک دودمان نار و نورآدم و مہر و مہ و جبریل و حور

We are all one family of fire and light, man, sun and moon, Gabriel and houri.

پیش جان آئینہ ئی آویختندحیرتے را با یقین آمیختند

Before the soul a mirror has been hung, bewilderment mingled with certainty;

صبح امروزی کہ نورش ظاہر استدر حضورش دوش و فردا حاضر است

Today’s dawn, whose light is manifest, in His Presence is yesterday and tomorrow ever present.

حق ہویدا با ہمہ اسرار خویشبا نگاہ من کند دیدار خویش

God revealed in all His mysteries, with my eyes makes vision of Himself.

دیدنش افزودن بے کاستندیدنش از قبر تن برخاستن

To see Him is to wax ever without waning, to see Him is to rise from the body’s tomb;

عبد و مولا در کمین یکدگرہر دو بیتاب اند از ذوق نظر

Servant and Master lying in wait on one another, each impatiently yearning to behold the other.

زندگی ہر جا کہ باشد جستجوستحل نشد این نکتہ من صیدم کہ اوست

Life, wherever it may be, is a restless search; unresolved is this riddle-am I the quarry, or is He?

عشق جان را لذت دیدار دادبا زبانم جرأت گفتار داد

Love gave my soul the delight of beholding, gave my tongue the boldness to speak:

اے دو عالم از تو با نور و نظراندکے آن خاکدانی را نگر

Thou who givest light and vision to both worlds, look a little while on yonder ball of clay.

بندۂ آزاد را ناسازگاربر دمد از سنبل او نیش خار

Uncongenial to the free servitor, from its hyacinths springs the sting of thorns.

غالبان غرق اند در عیش و طربکار مغلوبان شمار روز و شب

The victors are drowned in pleasure and enjoyment, the vanquished have only to count the days and nights.

از ملوکیت جہان تو خرابتیرہ شب در آستین آفتاب

Thy world has been wasted by imperialism, dark night ravelled in the sleeve of the sun.

دانش افرنگیان غارتگریدیر ہا خیبر شد از بے حیدری

The science of Westerners is spoliation; the temples have turned to Khaibar, without a Haidar.

آنکہ گوید لاالہ بیچارہ ایستفکرش از بے مرکزی آوارہ ایست

He who proclaims ‘No god but God’ is helpless; his thought, having no centre, wanders astray,

چار مرگ اندر پی این دیر میرسود خوار و والی و ملا و پیر

Slowly dying, pursued by four deaths – the usurer, the governor, the mullah, the shaikh.

اینچنین عالم کجا شایان تستآب و گل داغی کہ بر دامان تست

How is such a world worthy of Thee? Water and clay are a stain upon Thy skirt.’

کلک حق از نقشہای خوب و زشتہر چہ ما را سازگار آمد نوشت

The Pen of God such images fair and foul wrote exactly as became each one of us.

چیست بودن دانی اے مرد نجیب؟از جمال ذات حق بردن نصیب

Noble sir, do you know what it is, to be? It is to take one’s share of the beauty of God’s Essence.

آفریدن جستجوے دلبرےوانمودن خویش را بر دیگرے

Creating? It is to search for a beloved, to display one’s self to another being.

اینہمہ ہنگامہ ہای ہست و بودبے جمال ما نیاید در وجود

All these tumultuous riots of being without our beauty could not come to exist.

زندگی ہم فانی و ہم باقی استاین ہمہ خلاقی و مشتاقی است

Life is both transient and everlasting; all this is creativity and vehement desire.

زندہ ئی؟ مشتاق شو خلاق شوہمچو ما گیرندۂ آفاق شو

Are you alive? Be vehement, be creative; like Us, embrace all horizons;

در شکن آنرا کہ ناید سازگاراز ضمیر خود دگر عالم بیار

Break whatsoever is uncongenial, out of your heart’s heart produce a new world;

بندۂ آزاد را آید گرانزیستن اندر جھان دیگران

It is irksome to the free servitor to live in a world belonging to others.

ہر کہ او را قوت تخلیق نیستپیش ما جز کافر و زندیق نیست

Whoever possesses not the power to create in Our sight is naught but an infidel, a heathen;

از جمال ما نصیب خود نبرداز نخیل زندگانے بر نخورد

Such a one has not taken his share of Our Beauty, has not tasted the fruit of the Tree of Life.

مرد حق برندہ چون شمشیر باشخود جہان خویش را تقدیر باش

Man of God, be trenchant as a sword, be yourself your own world’s destiny!

چیست آئین جہان رنگ و بوجز کہ آب رفتہ می ناید بجو

What law governs the world of colour and scent, but that water once flowed returns not to the stream?

زندگانے را سر تکرار نیستفطرت او خوگر تکرار نیست

Life has no desire for repetition; its nature is not habituated to repetition;

زیر گردون رجعت او را نارواستچون ز پا افتاد قومی برنخاست

Beneath the sky, reversion is unlawful to life once a people has fallen, it rises not again.

ملتی چون مرد، کم خیزد ز قبرچارۂ او چیست غیر از قبر و صبر

When a nation dies, it rarely rises from the grave; what recourse has it, but the tomb and resignation?

زندگانی نیست تکرار نفساصل او از حی و قیوم است و بس

Life is not a mere repetition of the breath; its origin is from the Living, Eternal God.

قرب جان با آنکہ گفت "انی قریب"از حیات جاودان بردن نصیب

The soul near to Him who said ‘Lo, I am nigh’ – that is to take one’s share of everlasting life.

فرد از توحید لاہوتی شودملت از توحید جبروتی شود

The individual through the Unity becomes Divine, the nation through the Unity becomes Omnipotent;

بایزید و شبلی و بوذر ازوستامتان را طغرل و سنجر ازوست

Unity produced Ba Yazid, Shibli, Bu Dharr, Unity produced, for the nations, Tughril and Sanjar.

بے تجلی نیست آڈم را ثباتجلوۂ ما فرد و ملت را حیات

Without the Divine Epiphany man has no permanence; Our Manifestation is life to individual and nation;

ہر دو از توحید می گیرد کمالزندگی این را جلال، آنرا جمال

Both attain their perfection through the Unity, life being for the latter Majesty, for the former Beauty.

این سلیمانی است آن سلمانی استآن سراپا فقر و این سلطانی است

The one is of Solomon, the other of Salman, the one perfect poverty, the other all power:

آن یکی را بیند، این گردد یکیدر جہان با آن نشین با این بزی

The one sees there is One, the other becomes one – while in the world, sit with the former, live with the latter!

چیست ملت ایکہ گوئی لاالہبا ہزاران چشم بودن یک نگہ

What is the nation, you who declare ‘No god but God’? With thousands of eyes, to be one in vision.

اہل حق را حجت و دعوی یکیستخیمہ ہای ما جدا دلہا یکی است

The proof and claim of God’s people are always One: ‘Our tents are apart, our hearts are one.’

ذرہ ہا از یک نگاہ آفتابیک نگہ شو تا شود حق بے حجاب

Oneness of vision converts the motes to the sun; be one of vision, that God may be seen unveiled.

یک نگاہی را بچشم کم مبیناز تجلی ہای توحید است این

Do not look slightingly on oneness of vision; this is a true epiphany of the Unity.

ملتی چون می شود توحید مستقوت و جبروت می آید بدست

When a nation becomes drunk with the Unity power, yea, omnipotence lies in its grasp.

روح ملت را وجود از انجمنروح ملت نیست محتاج بدن

A nation’s spirit exists through association; a nation’s spirit has no need of a body.

تا وجودش را نمود از صحبت استمرد چون شیرازۂ صحبت شکست

Since its being manifests out of companionship, it dies when the bands of companionship are broken.

مردہ ئی از یک نگاہی زندہ شوبگذر از بے مرکزی پایندہ شو

Are you dead? Become living through oneness of vision; cease to be centreless, become stable.

وحدت افکار و کردار آفرینتا شوی اندر جہان صاحب نگین

Create unity of thought and action, that you may possess authority in the world.

من کیم تو کیستی عالم کجاستدر میان ما و تو دوری چراستمن چرا در بند تقدیرم بگویتو نمیری من چرا میرم بگوی

Who am I? Who art Thou? Where is the world? Why is there a distance between me and Thee?
Say, why am I in the bonds of destiny? Why dost Thou die not, whilst I die?

بودہ ئی اندر جھان چار سوہر کہ گنجد اندرو میرد درو

You have been in the world dimensionate, and any contained therein, therein dies.

زندگی خواہی خودی را پیش کنچار سو را غرق اندر خویش کن

If you seek life, advance your selfhood; drown the world’s dimensions in your self.

باز بینی من کیم تو کیستیدر جھان چون مردی و چون زیستی

You shall then behold who am and who you are how you died in the world, and how you lived.

پوزش این مرد نادان در پذیرپردہ را از چہرۂ تقدیر گیر

Accept the excuses of this ignorant man; remove the veil from the face of destiny.

انقلاب روس و آلمان دیدہ امشور در جان مسلمان دیدہ ام

I have seen the revolution of Russia and Germany; I have seen the tumult raging in Moslemdom,

دیدہ ام تدبیر ہای غرب و شرقوانما تقدیر ہای غرب و شرق

I have seen the contrivings of West and East – prevent the destinies of West and East.

ناگھان دیدم جہان خویش راآن زمین و آسمان خویش را

Suddenly I beheld my world, that earth and heaven of mine,

غرق در نور شفق گون دیدمشسرخ مانند طبر خون دیدمش

I saw it drowned in a light of dawn; I saw it crimson as a jujube-tree:

زان تجلی ہا کہ در جانم شکستچون کلیم اﷲ فتادم جلوہ مست

Out of the epiphanies which broke in my soul I fell drunk with ecstasy, like Moses.

نور او ھر پردگی را وانمودتاب گفتار از زبان من ربود

That light revealed every secret veiled and snatched the power of speech from my tongue.

از ضمیر عالم بے چند و چونیک نوای سوزناک آمد برون

Out of the deep heart of the inscrutable world an ardent, flaming melody broke forth.

"بگذر از خاور و افسونی افرنگ مشوکہ نیرزد بجوی اینہمہ دیرینہ و نو

‘Abandon the East, be not spellbound by the West, for all this ancient and new is not worth one barleycorn.

آن نگینے کہ تو با اہرمنان باختہ ئیہم بہ جبریل امینی نتوان کرد گرو

That signet-ring which you gambled away to Ahriman should not be pledged even to trusty Gabriel.

زندگی انجمن آرا و نگھدار خود استاے کہ در قافلہ ئی، بے ہمہ شو با ہمہ رو

Life, that ornament of society, is guardian of itself; you who are of the caravan, travel alone, yet go with all!

تو فروزندہ تر از مہر منیر آمدہ ئیآنچنان زی کہ بہر ذرہ رسانی پرتو

You have come forth brighter than the all-illumining sun; so live, that you may irradiate every mote.

چون پرکاہ کہ در رھگذر باد افتادرفت اسکندر و دارا و قباد و خسرو

Alexander, Darius, Qubad and Khusrau have departed like a blade of grass fallen in the path of the wind.

از تنک جامی تو میکدہ رسوا گردیدشیشہ ئی گیر و حکیمانہ بیاشام و برو"

So slender is your cup that the tavern has been put to shame; seize a tumbler, and drink wisely, and so be gone!’